Home / Nieuw / Josien Willemsen – Boekbespreking Linda Kohanov: vijf rollen meesterherder

Josien Willemsen – Boekbespreking Linda Kohanov: vijf rollen meesterherder

Vorige maand heb ik de boekpresentatie bijgewoond van het nieuwe boek van Linda Kohanov: De vijf rollen van een meesterherder. Epona quest was gastvrouw, mede vertaler en organisator. De leider, de dominante, de verzorger/metgezel, de wachter en het roofdier. Vijf rollen die we in balans met elkaar dienen te ontwikkelen om een goed leider te zijn ! (voor onszelf op zijn minst) Ontdekkingen in het samenspel tussen herdersvolken en grote dieren als paard, kameel, rund, schaap en geit, die uiterst relevant zijn in de huidige samenleving. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Linda Kohanov is een bekend schrijver en ontwikkelaar van de paardenhulpverlening in Amerika. Zij is inspirator en voorbeeld voor mij in mijn wijze van samenwerken met de paarden in de hulpverlening. Haar eerdere boek en dan met name “Ruiter tussen twee werelden” inspireerde mij en ieder half jaar weer de nieuwe minorstudenten die als hulpverlener in opleiding voor deze minor kiezen en waarvoor dit boek verplichte kost is.

Ik kom echter met mixed feelings terug van deze middag en probeer onder woorden te brengen wat mij bezig houdt. Het boek heb ik inmiddels ook gelezen, dat inspireert weer enorm! Wat ik wel zag in de bijeenkomst was een presentatie met de paarden en de aanwezige mensen om die vijf rollen helder te laten zien. Ik zie dan paarden, drie, die ieder in een eigen kraal staan. Per rol wordt er eentje opgehaald, een ander weer verderop gezet, een derde gewisseld van plek voor de volgende ronde. Veel regelwerk dus en paarden die constant verplaatst worden. Niet fijn voor hun als kuddedieren. Dan komt er uitleg en mag een mens een vraag stellen of een rol proberen. Het paard is tijdens de uitleg aan het rondlopen, bekijkt alle toeschouwers, probeert in contact te komen met de mens-verteller. Die heeft daar nauwelijks aandacht voor en stuurt het paard weg met een wapperende zweep die hier begrenzer heet.

Ik heb met het paard te doen. We horen hoe geweldig paarden zijn en hoeveel ze ons kunnen leren en daar ben ik het helemaal mee eens. Maar wat is de rol van dit paard vandaag? Leert die wat of heeft die een fijne ervaring? Als kuddedier wordt hem het contact met zijn kudde onthouden en de mens wil het contact niet aangaan. Ook tijdens de oefeningen wordt het paard vooral als instrument gezien die de mens iets duidelijk maakt. Dat druist voor mij in tegen de kennis die het boek presenteert. Maar welke inbreng heeft het paard? Als het over samenwerken gaat, mag het paard niet kiezen wat te doen. Nee hij wordt op de cirkel gezet met dwang (een zweepje en lichaamstaal van de drijvende mens in het midden) Hij luistert, maar met zware tegenzin, oren in de nek, schudden met het hoofd en als de mens even niet oplet, staat hij stil in een hoek. En als hij dan gaat kauwen en likken wordt dat benoemd als erkenning van het leiderschap. Dat lees ik ook in bijvoorbeeld de boeken van Chris Irwin en anderen, maar is dat wel zo? Dat likken en kauwen wordt nu gezien als een overgang van het zenuwstelsel van de sressmodus naar de ontspanningsmodus. In ontspanning wordt weer speeksel aangemaakt, bij stress juist niet. Dus ja, er kan een koppeling zijn met: ok ik ga je gehoorzamen en dat geeft rust voor het paard. Maar die rust komt pas nadat je stress hebt veroorzaakt door hem iets op te dringen….

Wat bijzonder eigenlijk dat mensen die zich door dezelfde persoon laten inspireren toch zo verschillend om kunnen gaan met die kennis. Natuurlijk ben ik ook erg beïnvloed door het gedachtengoed van de zooantropologie van José en Francesco De Giorgio. Dat wil zeggen het dier zichzelf laten zijn, ontmoetingen faciliteren, samen betekenisvolle momenten hebben, je richten op de beleving van het dier en van jezelf. Dat alles doe je zonder agenda, zonder doel wat JIJ wilt bereiken, zonder achterliggend concept dat jij als mens vanzelfsprekend voor het dier bepaalt!

Natuurlijk komt Linda Kohanov uit Amerika, daar wordt anders tegen paarden aangekeken. Wat ik hier vandaag zag, heeft veel overeenkomsten met de Horse Boy Methode van Rupert Isaacson die werkt met paarden en autistische kinderen. In die opleiding kom ik hetzelfde pijnpunt voor mezelf tegen. Het paard is medewerker, moet zeer goed getraind/geconditioneerd zijn en zijn eigen wensen en behoeften opzij zetten. De methode werkt voor mensen, is zeer effectief, maar hebben de paarden er ook iets aan? Worden zij er “beter” of blijer van? En de overeenkomst is de oxytocine productie die van zo grote waarde is voor mensen om zich goed te voelen, te kunnen verbinden en te kunnen leren in veiligheid.

Ruud Knaapen schreef zo mooi over alle vormen van paardencoaching en dat alle vormen er toe doen, er mogen zijn. Met z’n allen komend van eenzelfde oorsprong. Sommige methodes vergaan, anderen bestaan nog een tijdje. Dat is zo waar, en toch…hoe is dat voor de paarden? Terwijl ieder die met paarden werkt zegt dat haar paarden bovenaan staan, zij moeten het goed hebben. Ik zie veel verschil in goed hebben, maar wat ik zie, ziet een ander anders of niet. Daar ben ik me bewust van en toch helpt me dat niet om niet verdrietig te zijn als ik dat paard rondjes zie lopen, communiceren dat hij het niet leuk vind en niet gehoord worden. En waar gaat het dan helemaal om? Hij wordt niet geslagen, heeft voldoende te eten, hoeft geen oorlog in, enzovoort. Hij loopt alleen maar 3 rondjes, is dat nou zo erg?

In het boek gaat het over de wederzijdse afstemming tussen groot, gevaarlijk dier en kleine mens. Hoe de herdersvolken leren om te gaan met dieren die veel groter en sterker zijn. Hoe zij van het dier leren verschillende rollen te vervullen. Die van leider, dominante, verzorger/metgezel, wachter en als laatste en minst voorkomende de rol van het roofdier (doder). Daar kan ik wat mee en snap hoe dat werkt. Ik lees ook hoe die beïnvloeding twee kanten op werkt. Niet alleen de mens leert zichzelf inhouden, kiezen voor de juiste rol op het juiste moment, maar het dier leert dat ook. Niet door conditionering, geweld of onderdrukking. De herders hebben geen mogelijkheden met geweld iets voor elkaar te krijgen bij een kwade stier of hengst. Maar door begrip van elkaar, elkaars wezen en diens mogelijkheden, leren ze om samen te leven. Dat is een keuze van beide soorten. Linda stelt op basis van verschillende onderzoeken dat beide soorten hiervan voordeel hebben. De inmiddels bekende en beroemde oxytocine (“gelukshormoon”) aanmaak wordt door aanraking bij beide soorten bevorderd. Niet alleen de mens maar ook bij het dier wordt een verhoogde waarde aangetroffen door lichamelijk contact. En daarop verdergaand, niet alleen bij direct lichamelijk contact, ook al door wederzijdse observatie wordt dat bereikt! Want inderdaad: dieren observeren ons ook! Ook daar zijn moedige (dieren)leiders die nader contact met de mens zoeken als ze denken dat het veilig en fijn is. Ze beschrijft verschillende gedocumenteerde situaties daarvan. Het effect is dat de hele groep toegankelijker wordt en meer vertrouwen krijgt. Want door één dier (of mens) te beïnvloeden, beïnvloed je het geheel! Een bekend gegeven in de systeemgerichte hulpverlening natuurlijk.

Die rollen zijn in modern management natuurlijk niet nieuw. Nee, zij zijn juist vreselijk oud! Maar tegenwoordig ontbreekt de kern daarvan. Die wordt niet ervaren met lichaam en ziel. De motivatie tot inhouden wordt niet getraind met een stier maar in de organisatie. Hoe leert iemand tot hoever hij of zij daarin kan gaan? Ontstaan hierdoor niet juist de gevreesde dictators? Zowel op de werkvloer als in de politiek. Deze zaken en meer worden in het boek besproken.

Een vernieuwend gezichtspunt om niet alleen te kijken vanuit de mens, maar om aandacht te hebben voor de positie van de dieren in dit geheel en diens rol werkelijk te kunnen zien, het is namelijk zeker geen passieve rol! Aan te bevelen om te lezen dus!

Josien Willemsen

Over Josien Willemsen

Josien Willemsen werd geboren als stadskind in Utrecht maar vertrok zo snel mogelijk naar het platteland om als boerin te leven. Mensen hebben in haar ogen verbinding met hun leefomgeving en de natuur nodig. Zeker ik in ieder geval en zeker in deze tijd! (Maar wanneer niet?)
Josien is dierenliefhebber, vooral paarden, Hogeschooldocent social work, hulpverlener met paarden bij hulpverleningspraktijkdevrijeteugel.nl, opleider en ontwikkelaar Paard en Hulpverlening bij de NHL in Leeuwarden, voorvechter van het zo natuurlijk mogelijk houden van paarden. Haar paarden leven in een familiegroep. Ze is genuanceerd denker over paarden in de hulpverlening en coaching. Geluk voor mensen mag niet ten koste gaan van geluk voor paarden. Josien stelt zich vragen als: hoe kan ik een gelijkwaardige verhouding hebben met mijn paarden? Ze heeft veel aan de vernieuwende kennis van learning horse, leren kijken vanuit de dier-mens verbinding, de zooantropologie.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoondVerplichte velden zijn gemarkeerd *

*