Home / Blogs / Josien Willemsen – Welke methode om te werken met paarden?

Josien Willemsen – Welke methode om te werken met paarden?

Stelling: Als je samenwerkt met paarden om mensen te coachen, is het zaak dat je duidelijk, eerlijk en vooral wederzijds communiceert, zowel met je cliënt als met je paard.

 

Zo, dat is een duidelijke uitspraak! Daar valt veel over te zeggen. Want waarom zou dat moeten eigenlijk? Wat is er mis met het volgen van de aanwijzingen van je paard of de associaties van de cliënt zelf? Daar is ook niets mis mee, maar is het genoeg voor een verantwoorde communicatie? Ik geef een voorbeeldje: ik loop met een cliënt het weiland in naar de paarden. Alle paarden draaien zich weg van ons. Wat zegt dat dan? En ja, in coachland is het gebruikelijk dat je dan vraagt wat het bij je cliënt oproept. De gedachte daarachter is dat de associatie van de cliënt je verder helpt en waardevol is. Daar zit zeker een kern van waarheid in en het lijkt niet van belang te zijn wat er werkelijk aan de hand is met de paarden. Maar is dat ook zo? Maakt het niet uit of de paarden een heel andere bedoeling hadden dan te reageren op de eventuele uitstraling van je cliënt? Ja, natuurlijk maakt dat wel uit! De paarden zijn veel en veel meer dan een reactiemachine, ze hebben ook zelf behoeftes en gevoelens, wensen of verwachtingen. Misschien verwachtten de paarden wel dat ik de draad ging open zetten naar het volgende weilandje. Of wilden ze met hun beweging aangeven waar zij heen wilden om in de schaduw te staan. Ze waren dan iets heel anders aan het communiceren dan wat het bij de cliënt opriep. Is het dan voldoende om de cliënt te volgen en hoe zou dat voor de paarden voelen, zo niet begrepen te worden?

Ik ken mijn paarden door en door, de meesten zijn bij mij geboren.

In die driehoek paard, cliënt en hulpverlener zijn we allemaal van belang. Hoe ieder van ons zich voelt, hoe eerlijk we zijn (voor het paard geen vraag!), hoeveel we prijs willen geven aan de ander. Dat alles beïnvloedt de interactie. Je kunt je niet afzijdig houden of ondertussen met iets anders bezig zijn, want dat is terug te zien. Door dit te erkennen kun je niet anders dan ook naar iedereen te luisteren, juist ook naar je paard. Door het paard niet serieus te nemen in zijn communicatie, zet je hem eigenlijk buiten spel. Dat kan, maar het paard haakt dan meestal af en gaat zijn eigen ding doen. Nog steeds kan dat effect hebben op de gevoelens van de cliënt, die ziet ook daar weer iets in. Op die wijze kan een paard even effectief zijn als en tekening of iets anders: het is niet meer dan een instrument.

Natuurlijk is het een best interessant om te horen wat de beweging van de paarden oproept bij de cliënt. Stel dat de cliënt het voelt als een afkeuring dat ze bij haar weglopen. Ja, dan is dat een thema waar je op door kan gaan. Maar stel dat ze de communicatie die plaatsvindt niet waarneemt en dus niet begrijpt dat de paarden een wens hebben. Dat kan ook een thema zijn en de paarden kunnen zich in die uitwerking al beter gehoord voelen. Die weg kun je alleen voelen en zien wanneer je zelf ook goed oplet en in contact blijft met de paarden. Pas dan kunnen paarden het volle potentieel bieden wat zij alleen kunnen, meer dan “maar” een instrument! Zij kunnen dan een cliënt terugbrengen naar zijn volle potentieel aan gevoelens en gedragingen en zo helend werken.

Als hulpverlener doe je dus meer dan ingaan op de gevolgtrekkingen van de cliënt. En dan ben je wel systematisch aan het werk. Volgens welke visie en welke methode wil je werken als hulpverlener en hoe passen de paarden daarin, is dan de vraag die je jezelf stellen moet. De gekozen methode dien je zelf goed te beheersen en het moet een methode zijn waarbij je een 2e coach, het paard, kunt inschakelen. Systeemgericht werken is zo’n methode waarbij het paard goed past. Waarom? Omdat het paard een dier is wat in een systeem leeft, kennis heeft van onderlinge verhoudingen door zijn kuddenatuur en daar emotioneel en in gedrag altijd naar handelt wanneer hij de vrijheid van reageren heeft. In de systeemgerichte methode gaat het om de onderlinge betrekkingen tussen mensen, tussen paarden en tussen mens en paard. Het is te zien welke positie het paard inneemt ten opzichte van de cliënt. Gaat het paard de cliënt uit de weg, of komt hij juist beschermend bij iemand staan? Tegen wie of wat heeft iemand bescherming nodig? Welke positie neemt iemand in in het gezinssysteem? Hoe zie je trouwens dat het paard “beschermend” bij iemand komt staan?
Ten eerste kijk je altijd naar het feitelijke gedrag van het paard. Hij komt naast je staan en buigt zijn hals om je heen. Dat is de houding die je bijvoorbeeld ziet bij een merrie die haar veulen beschermt. Je krijgt dan een gevoel, een indruk van bescherming. Of het paard gaat tussen haar en de hulpverlener of een ander paard in staan, ook weer met het hoofd wat laag.
Ten tweede kijk of beter gezegd, voel je wat die houding oproept. Paarden zijn net als wij zoogdieren met in oorsprong dezelfde hersenbouw en dus vermogens zoals wij. Dus: gedragen ze zich net zo, ziet het er uit als een bekende menselijke emotie, dan mag je ervan uitgaan die diezelfde emotie ook gevoeld wordt ( vrij naar Frans de Waal en Francesco de Giorgio). Het paard reageert dus bijvoorbeeld op een gevoelde afhankelijkheid of kwetsbaarheid die hij waarneemt. Zijn reactie is uiteraard afhankelijk van zijn specifieke, eigen karakter, zijn gevoelens en ervaringen. Het ene paard zal bij kwetsbaarheid weglopen, terwijl het andere paard gaat zorgen voor die mens. Er zijn geen uniforme bewegingen aan te wijzen met vaststaande betekenissen. Het is een mix van waarnemingen, letterlijk en gevoelsmatig om te beweging van het paard te begrijpen. Daarnaast ontwikkelt ieder paard een eigen set van uitdrukkingen of symbolen om met zijn mens te praten. Paarden leren het één en ander van mensentaal en symbolen om zo hun bedoelingen te communiceren. Ik weet bijna zeker dat een aantal van mijn paarden de betekenis van het ja knikken en nee schudden begrijpen! Als ik een vraag aan een client stel, laten de paarden vaak al een “ja” of een “nee” zien met hun hoofdgebaren. Tot nu toe leek dat altijd overeen te komen met wat de cliënt wilde antwoorden.

Het is heel leuk om als paardeneigenaar eens op te schrijven wat jouw paard je allemaal vertelt en wat jij ervan begrijpt. Je zult zien dat hij best veel met praat! En hoe vaak luister jij echt?

Josien Willemsen

Over Josien Willemsen

Josien Willemsen werd geboren als stadskind in Utrecht maar vertrok zo snel mogelijk naar het platteland om als boerin te leven. Mensen hebben in haar ogen verbinding met hun leefomgeving en de natuur nodig. Zeker ik in ieder geval en zeker in deze tijd! (Maar wanneer niet?)
Josien is dierenliefhebber, vooral paarden, Hogeschooldocent social work, hulpverlener met paarden bij hulpverleningspraktijkdevrijeteugel.nl, opleider en ontwikkelaar Paard en Hulpverlening bij de NHL in Leeuwarden, voorvechter van het zo natuurlijk mogelijk houden van paarden. Haar paarden leven in een familiegroep. Ze is genuanceerd denker over paarden in de hulpverlening en coaching. Geluk voor mensen mag niet ten koste gaan van geluk voor paarden. Josien stelt zich vragen als: hoe kan ik een gelijkwaardige verhouding hebben met mijn paarden? Ze heeft veel aan de vernieuwende kennis van learning horse, leren kijken vanuit de dier-mens verbinding, de zooantropologie.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoondVerplichte velden zijn gemarkeerd *

*