Home / Buitenleven / Pavo: feiten en fabels over granen

Pavo: feiten en fabels over granen

Licht_Paard_Close_up_Wei_Kauwen_SS_55479034__1__61f

 

 

 

Van oudsher voeren we paarden granen. Wat zit er precies in granen, wat zijn de voedingseigenschappen van granen, hoe zit het met granen en gezondheid? Pavo zet de feiten en de fabels op een rij.

Eigenschappen granen


Granen zijn nodig voor de energie

Feit.
Alle soorten granen bevatten zetmeel, het ene soort wat meer dan het andere. Zetmeel kan door het paard worden omgezet tot energie. Paarden die moeten presteren hebben energiebronnen nodig, zoals zetmeel en/of plantaardige oliën. Van oudsher krijgen ze daarvoor granen – met name haver – gevoerd.

De meeste granen moeten gepunt, geplet of gepoft worden

Feit.
Het zetmeel in graan is niet allemaal even goed verteerbaar. Zetmeel uit mais, gerst en tarwe is van nature zeer slecht verteerbaar voor paarden. Vandaar dat deze laatste groep granen altijd eerst voorbehandeld moet worden om de verteerbaarheid van het zetmeel te verhogen. Dat gebeurt door het graan eerst een goede hittebehandeling te geven (koken) en het vervolgens te pletten of zelfs te poffen. Vergelijk dit met hoe we aardappelen eten: het zetmeel van rauwe aardappels kunnen we niet verteren, maar als ze 20 minuten gekookt zijn is de verteerbaarheid heel goed. Het zetmeel in haver is zeer goed verteerbaar voor paarden, het wordt in tegenstelling tot andere granen geheel in de maag verteerd. Vandaar dat haver al duizenden jaren veel wordt ingezet als energiebron voor paarden. Haver heeft dan ook geen voorbehandeling nodig.

glutenAlle granen hebben dezelfde eigenschappen

Fabel.
Dit zijn de eigenschappen van de meest voorkomende granen in paardenvoer:

Haver
bestaat uit zetmeel en een beetje suiker. Het heeft een stevige bast (ruwe celstof), waardoor de energiewaarde van haver lager dan die van andere granen. Haver heeft het hoogste gehalte ruwe celstof en het laagste zetmeelgehalte (50 procent).

Gerst
bevat wat meer energie; de bast is dunner en het zetmeelgehalte is hoger dan van haver (65 procent).

Tarwe
is veel eenzijdiger dan haver en gerst, het heeft een zeer dunne bast en bestaat hoofdzakelijk uit zetmeel. Hierdoor is de energiewaarde hoog maar het bevat nauwelijks vezels. Gecombineerd met andere granen kan tarwe heel goed aan paarden gegeven worden. Tarwe moet voor de verteerbaarheid eerst een kookproces doorlopen.

Spelt
is een zogenaamd oergraan. De ongepelde spelt heeft een fraai gevormde bast die veel waardevolle vezels bevat, die de darmwerking stimuleren. Het zetmeelgehalte van spelt is het laagst van alle granen.

Maïs
lijkt qua voedingswaarde op tarwe. Maïs heeft een voedingsgehalte van 70 procent zetmeel. Maïszetmeel is net als tarwezetmeel alleen na eerst een hittebehandeling en dan geplet of gepoft (popcorn) goed verteerbaar.

Granen zijn eenzijdig van samenstelling

Feit.
Granen worden graag gegeten, zijn voedzaam doordat ze boordevol energie zitten, maar wel eenzijdig omdat ze weinig vitamines en mineralen bevatten. Een rantsoen met alleen granen als krachtvoer is niet gezond. Bovendien zijn enkele belangrijke mineralen, en dan met name calcium en fosfor, ook nog in een onjuiste verhouding aanwezig. De ideale calcium-fosfor verhouding voor het paard is 2:1. In granen is deze verhouding 1:2. Dit betekent dat in een rantsoen met veel granen een extra aanvulling van vitamines en mineralen (calcium) noodzakelijk is. Vooral haver heeft een ongunstige calcium-fosfor verhouding voor paarden. Het eiwitgehalte van de verschillende granen is redelijk (8 – 12%) maar de kwaliteit van het eiwit is matig.

In alle krachtvoer zitten granen

Fabel.
Krachtvoer, zoals brokken en muesli’s, is er in allerlei samenstellingen. Per soort voer verschilt ook de hoeveelheid en de soorten granen die er in zitten. In sportvoer zitten meestal relatief veel granen, zoals haver, gerst, tarwe en maïs als energieleverancier. In muesli’s kom je ook bewerkte varianten van granen tegen, zoals geplette haver, geplette en gepofte gerst, tarwe of maïs. Er zijn ook muesli’s met minder granen (of havervrij) en er zijn zijn graanvrije krachtvoeders.

In tarwezemelen zit weinig voedingswaarde

Feit.
Tarwezemelen zijn hulzen van de tarwekorrel die overblijven als het zetmeel voor het grootste deel uit de korrel is gehaald. Tarwezemelen bevatten meer eiwit dan graan (16%), maar de kwaliteit van dit eiwit is matig. Het zetmeelgehalte is laag en het vezelgehalte is hoog. De vezels van tarwezemelen worden zowel bij mensen (brinta!) als bij paarden (slobber!) gebruikt om de darmfunctie te ondersteunen.

Pavo_openingsfoto_0fdPaard en voedingseigenschappen granen


Ruwvoer alleen is vaak niet genoeg voor een paard

Feit.
Ruwvoer is het basisvoer van een paard. Het darmstelsel van het paard is gebouwd op het verteren van ruwe celstoffen uit grassen en hooi. Aangezien een paard tegenwoordig niet meer de mogelijkheid heeft om in een groot gebied met gevarieerde begroeiing zelf zijn kostje bijeen te scharrelen en die grassoorten uit te zoeken die hij nodig heeft, voeren we hem bij, zodat hij de juiste vitamines, mineralen en sporenelementen binnen krijgt. Laat je ruwvoer onderzoeken door bijvoorbeeld BLGG/Eurofins-Agro. Als je weet wat er in het ruwvoer zit, kun je bepalen wat je paard daarnaast nodig heeft aan vitamines, mineralen en sporenelementen. Daarnaast moet je, om goed te voeren, kijken naar je type paard, de manier van houden, zijn voedingstoestand en de training die je hem geeft.

Ook als je graanvrij voert kan je paard ook alle bouwstoffen binnen krijgen die hij nodig heeft

Feit.
Als je graanvrij voert geef je je paard als basis ruwvoer, en aanvullend graanvrij krachtvoer. Dit is compleet voer, met toegevoegde vitaminen en mineralen. Het zetmeel en suikergehalte van dit voer is laag en het ruwe celstofgehalte is hoog. Een tweede optie om graanvrij te voeren is dat je hem ruwvoer geeft en een koek waar alle vitaminen en mineralen in zitten. Je kunt dit eventueel aanvullen met bietenpulp en plantaardige olie voor de energie (tot ongeveer 500 ml per dag).

Ieder paard moet dagelijks granen of ander krachtvoer hebben

Fabel.
Krachtvoer is niet altijd nodig, aanvulling met vitaminen en mineralen wel. Of je paard krachtvoer of aanvullend voer nodig heeft hangt van je paard, de training en de kwaliteit van je ruwvoer af.

Granen zijn nodig om sportpaarden te laten presteren

Feit.
Een actief (sport)paard dat veel arbeid verricht redt het niet altijd op ruwvoer, bietenpulp of granenvrij voer. Vanwege de lage gehaltes aan bouwstoffen (eiwit, mineralen) zijn granen minder geschikt voor een opgroeiend paard, maar een prima energieleverancier voor het volwassen paard. Paarden hebben een energiebron nodig voor het functioneren van het zenuwstelsel en de hersenen, zo blijkt uit recent wetenschappelijk onderzoek. Zetmeel uit granen levert snel vrijkomende energie op, die een paard goed kan gebruiken bij kortdurende explosieve krachtsinspanning. Let daarnaast goed op de vitamines en mineralen die hij binnen krijgt via het ruwvoer.

Close-up_golden-grass_moving-in-wind__SS_171898319_b53Granen en gezondheid


Sommige paarden kunnen niet goed tegen granen

Feit.
Uit onderzoek van de faculteit diergeneeskunde van de universiteit Utrecht blijkt dat bepaalde paarden terugkerende koliek kregen en een sterk verdikte darmwand hadden doordat ze last hadden van glutengevoeligheid. Gluten zijn een groep van eiwitten in granen, die vooral in tarwe voorkomen. Voor de meeste paarden (en mensen) zijn gluten goed verteerbaar, maar er is een zeer kleine groep paarden die last heeft van gluten gevoeligheid. Mocht je paard last hebben van terugkerende koliek, dan ga je uiteraard naar de dierenarts om te bekijken of je paard wellicht gluten gevoeligheid of iets anders heeft. Je kunt in overleg met de dierenarts ook een tijdje glutenvrij kunnen voeren om te zien wat dit voor je paard doet. Zorg er voor dat er ook geen stro in de stal ligt, want via stro-opname krijgt je paard ook nog gluten binnen.

Granen verhogen de bloedsuikerspiegel

Feit.
Een paard neemt per dag, afhankelijk van het rantsoen, tussen 1 en 2 kilo suiker uit gras en hooi en zetmeel op. Zetmeel wordt door de verteringsenzymen omgezet in suiker. Het hormoon insuline zorgt er vervolgens voor dat het suiker vanuit het bloed door de lichaamscellen als brandstof opgenomen wordt en de bloedsuikerspiegel op een constant niveau blijft.
Maaltijden met snelle koolhydraten, suiker en zetmeel, veroorzaken pieken in de bloedsuikerspiegel. Door de afgifte van insuline daalt de bloedsuikerspiegel weer.

Suiker moet je weren uit het rantsoen

Fabel.
Uit recent onderzoek is gebleken dat glucose nodig is, elk paard moet elke dag een bepaalde hoeveelheid suiker opnemen. Glucose is de energiebron voor het functioneren van het zenuwstelsel en de hersenen. Het levert snel vrijkomende energie op, die een paard goed kan gebruiken bij kortdurende explosieve krachtsinspanning. Alleen als een paard het opgenomen suikergehalte en zetmeelgehalte lichamelijk niet meer kan verbuiken/verwerken moet je op het suiker gaan letten: problemen kunnen ontstaan als de hormoonhuishouding verstoord raakt.

Een paard dat last heeft van glutengevoeligheid, kan niet goed tegen tarwe, maar wel tegen haver.

.

Wees voorzichtig met granen bij paarden met insulineresistentie

Feit.
Een overmaat aan glucose komt in principe door het suikerrijke gras of suikerrijk hooi / kuil dat een paard krijgt. Het lichaam produceert als reactie hierop een langere periode extra insuline. Hierdoor loopt de gevoeligheid voor insuline terug en wordt de glucose niet langer verwerkt. Dit verschijnsel heet insulineresistentie. Een paard dat insulineresistentie ointwikkelt heeft een verhoogde kans op het ontwikkelen van hoefbevangenheid. Gevoeligheid voor insulineresistentie is in hoge mate rasgebonden en in mindere mate erfelijk. Sobere paardenrassen, paarden die niet intensief gereden worden of paarden met overgewicht kunnen beter niet regelmatig flinke glucose pieken krijgen. Daarom is het beter om het aanbod van suiker en zetmeel voor deze paarden te beperken.

Paarden krijgen de grootste hoeveelheid suiker via granen binnen

Fabel.
Ze krijgen de grootste hoeveelheid suiker binnen via hun ruwvoer: vooral via gras, maar ook via hooi, voordroog of kuil. Vooral als de hele dag het zonnetje heeft geschenen, is het suikergehalte in het gras tegen de avond hoog. Gras is de grootste veroorzaker van insulineresistentie. Mocht je paard of pony last van insulineresitentie hebben, geef hem dan aanvullend voer met een laag zetmeel- en suikergehalte en beperk de grasopname.

Als er veel granen in de mest zitten, dan heeft het paard ze niet goed verteerd

Feit.
Veel granen in de mest is een teken van slecht kauwen. Laat het gebit van je paard controleren door de paardentandarts, misschien zitten er haken op de tanden of is er iets anders aan de hand. Heeft een oud paard een heel slecht gebit, dan is geplette haver makkelijker voor dit paard te verteren en is een speciaal voer voor senioren dat ook als slobber te voeren, aan te raden.

Van haver wordt een paard heet

Feit.
Maar dat geldt niet voor ieder paard! Haver bevat minder zetmeel dan de andere granen maar het wel wel goed verteerbaar. Zetmeel wordt afgebroken tot suikers en die zijn snel beschikbaar voor de snel werkende spieren. Suiker in het lichaam prikkelt in de hersenen de productie van de stof serotonine, het zogenaamde gelukshormoon, waardoor je paard zich blij en energiek voelt. Niet ieder paard reageert hier op dezelfde manier of even sterk op. In haver zit ook avenine. Avenine is een stof waar mensen met een glutenallergie allergisch voor zijn, maar het heeft mogelijk ook een stimulerend effect op het centraal zenuwstelsel, waardoor paarden heet zouden worden.
————————————————————————————————————————

Pavo_feeding-excellence_1920x1080px

 

 

 

 

Pavo voer met granen voor sportpaarden:

Voor paarden die moeten presteren heeft Pavo het sportassortiment, met Pavo Triple P en Pavo Sports Fit. Dit is voeding met granen en oliën voor snelle energie.
Voor een iets meer beheersbaar sportpaard zijn er Pavo Energy Control en Pavo All Sports.

Cereals granen compleet bestaat uit vier soorten granen. Vul het aan met Pavo Vital Complete of Pavo Gold E, de brok die speciaal is gemaakt om granenrantsoen uit te balanceren.

Pavo voer met weinig granen voor recreatie- en sportpaarden die lichte arbeid verrichten: 

Pavo Nature’s Best is verlaagd in granen en volledig havervrij. Het bevat spelt, luzerne, sojavlokken en geëxtrudeerd lijnzaad voor meer glans. Timothee is als nieuwe grondstof toegevoegd. Het is een vezelrijke grasplant met een heerlijke kruidenachtige geur. In vergelijking met grassoorten als Engels Raaigras heeft Timothee een laag suikergehalte. Met name de fructanen zijn relatief laag. Het aandeel zetmeel is verlaagd van 24% naar 16%. Het suikergehalte blijft 2%. De vitaminering is aangepast naar de laatste inzichten en gebaseerd op de gemiddelde waarden in het hedendaagse ruwvoer. De vezelrijke massa is gunstig voor paarden met gevoelige darmen.

Pavo Condition is de meest gebruikte brok in het assortiment van Pavo. Het lage eiwitgehalte maakt dit voer geschikt voor paarden en pony’s die gemiddelde arbeid verrichten. Daarnaast bevat Pavo Condition geen haver. De grondstoffen zijn geëxpandeerd om de energie beter beschikbaar te maken. Dit stimuleert een optimale vertering en een gezond maag- en darmkanaal.

Pavo voer zonder granen: 

Pavo DailyPlus is uitgebalanceerd ruwvoer (voedingswaarde gelijk aan goed hooi) dat je mengt met krachtvoer om kauwen en de speekselproductie van je paard te stimuleren.

Pavo Care4Life bestaat onder andere uit vezelrijke grondstoffen, omega3- en 6vetzuren, pre- en probiotica, gisten, 11 verschillende kruiden (4,5%)* en vitaminen en mineralen in organische vorm. Pavo Care4Life bevat geen stoffen die het systeem onnodig belasten. Het heeft een suiker-zetmeelgehalte van slechts 9%!! Het bevat geen granen of graanbijproducten, is melassevrij en havervrij.

Pavo SummerFit is een smakelijke koek met één dagdosis vitaminen en mineralen voor paarden die alleen ruwvoer krijgen. SummerFit bevat geen energie en calorieën. Dat komt omdat 1 koek van Ca. 150 gram per dag (voor pony’s zelfs een halve koek) voorziet in de behoefte van je paard (net zoveel vitaminen en spoorelementen als in 2 kg krachtvoer). Daarnaast bevatten de koeken nauwelijks eiwit. Het is de ideale aanvulling op een ruwvoerrantsoen of bij een lage krachtvoergift.

Pavo SpeediBeet is een hoogwaardig ruwvoer dat de darmgezondheid ondersteunt. Het is gemaakt van ontsuikerde bietenpulp vlokken en bevat geen enkele toevoeging. Pavo SpeediBeet bevat geen zetmeel en heeft een suikergehalte van slechts 5%. Dit maakt het een ideaal voer voor paarden met een verhoogd risico op hoefbevangenheid. Pavo SpeediBeet bevat veel pectine, een oplosbare vezel die nog beter verteerbaar is dan de vezels in ruwvoer. Hierdoor is deze bietenpulp een fantastische bron van langzaam vrijkomende energie en perfect geschikt voor wedstrijdpaarden. Pectine heeft een prebiotische werking wat betekent dat de vezels de groei van gezonde bacteriën in de darmen ondersteunen.

Pavo_feeding-excellence_1920x1080px

 

Over Redactie

De redactie van Paardvisie schrijft over alles dat met paarden, paardenmensen en (buiten)leven met paarden te maken heeft.
Je bereikt de redactie door te mailen naar info@paardvisie.nl

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoondVerplichte velden zijn gemarkeerd *

*