Home / Blogs / Auteurs / Josien Willemsen – Spiegelen paarden ons of zijn ze zichzelf?

Josien Willemsen – Spiegelen paarden ons of zijn ze zichzelf?

Een blog over paardengedrag, paardenspiegel, reactief gedrag, reageren op een mens, doods gedrag (learnend helplessness). Paarden houden je een spiegel voor, of paarden spiegelen ons. Dit zijn uitspraken die je wel eens tegenkomt. Maar is dat wel zo? Ik noemde dat eerst ook nog zo, maar ik begin er van terug te komen. Wel jammer, want nu snappen mensen inmiddels wat ik daarmee zeggen wil. Een spiegel voorgehouden krijgen betekent dat je ziet wat je doet. Zien heeft meer invloed dan weten wat je doet. Het plaatje erbij waarnemen, triggert meer zintuigen tegelijk en heeft dus meer kracht. Een spiegel heeft geen karakter, geen eigen wil, de spiegel geeft je waarneming geen extra kleurtje.

horse mirrorWat doet een paard waardoor je in de spiegel kijkt?
Het paard heeft wel zijn eigen gedrag, reagerend op alle prikkels die hij ervaart. Prikkels van zijn eigen lijf, prikkels van buiten, ook van jou dus. Maar net zo goed van het weer, de zon, zijn medepaarden of een langs rennende hond. Wij mensen zijn focusdieren. Onze ogen staan naar voren gericht, we kijken met twee ogen naar hetzelfde in tegenstelling tot het paard. Waar wij naar kijken, heeft onze volle aandacht. Geen wonder dat we denken dat wat we zien, helemaal over ons gaat. Tel daarbij op dat we al dachten dat we zelf het middelpunt van de (onze?) wereld zijn, inclusief ons paard en zie daar! het spiegelbeeld bevestigt die focus.

Het paard tegenover je reageert -mede- op jou, een klein spiegeltje zou je kunnen zeggen. Daar waar 2 wezens elkaar ontmoeten, beïnvloeden ze elkaar.
Wat doet het paard? O! hij kijkt zo hooghartig! Wat doet dat met jou? je voelt je klein worden. Wie was nou de eerste met gedrag? Wie spiegelt er wie? Is je paard zo gevoelig voor onzekere mensen? Of ben jij zo gevoelig voor zelfstandigheid in de ander? Tussen eigenaar en paard ontstaan zo vaste patronen, je leert met elkaar omgaan. In die zin zijn jullie elkaars spiegel.

Daar valt zeker iets uit te leren. Vooral als je met verschillende mensen of paarden in contact komt, worden jou verschillende spiegels voorgehouden. Daarbij communiceren paarden vooral in lichaamstaal, ze nemen een lichaamshouding aan maar voelen vooral ook en kunnen jouw gevoel waarnemen zoals angst of boosheid. Dat vang jij op, maar kleurt dat ook door je eigen wijze van waarnemen.

Een klein testje tussendoor: denk eens na over je eigen paard en probeer hem of haar te beschrijven in termen van karakter of gevoeligheid.
Als je dat hebt gedaan, lijkt je paard dan eigenlijk best op jou? In negen van de tien gevallen blijkt dat erg overeen te komen. Dat is logisch, want je beschrijft je dier in eigenschappen die jou heel bekend voorkomen. Dat gebeurt omdat je die ook juist kunt zien. Waarschijnlijk heeft je paard meer eigenschappen, en nog waarschijnlijker, als jouw paard een ander mens had gehad, kwamen die eigenschappen meer naar voren! Waar ik heen wil is dat in contact dat wordt gezien wat we ook kunnen herkennen. Zoiets als een spiegel dus. Maar er is altijd meer!

Natuurlijk is het paard veel meer dan die spiegel. Wat zou er gebeuren als we naar dat meer gaan kijken, voelen, luisteren, proeven? Wat communiceert hij allemaal nog meer naar je maar vangen we nu niet op?
Dat is wat paardencoaches in hun werk met paarden en mensen doen. Zij vangen veel meer signalen van het paard in reactie op die mens op. Als ik mezelf als voorbeeld neem, nog wekelijks zie ik mijn paarden zich gedragen zoals ik nog nooit eerder van ze heb meegemaakt. Doordat ieder mens weer anders is, komt er aan andere reactie van het paard. Door dat te leren zien, wordt je eigen vermogen tot kunnen zien gestimuleerd. Dat werkt ook vast net zo bij het paard; meer kanten van zijn wezen worden uitgedaagd. Daardoor hij zich ook weer breder gaan ontplooien. Net zoals alle persoonlijkheden in zijn kudde hem daartoe uitnodigen.

Josien WillemsenAls we vervolgens eens kijken naar paarden en hoe we ze trainen om dingen te doen die wij fijn vinden, zoals op ze rijden. Met training doen we eigenlijk het tegenovergestelde. We verkleinen hun reactiepatronen.
We leren ze bepaalde reacties aan op wat voor manier dan ook. We conditioneren ze en vinden ze slim als ze snel snappen wat we van ze willen. Daarmee nemen we ze een stukje vrijheid af en het vermogen om zich te gedragen zoals ze zichzelf, intern gemotiveerd, zouden willen gedragen. Dat doet natuurlijk iets met een paard. Ze raken van zichzelf verwijderd omdat ze niet zelf mogen beslissen over hun reactie en “weten” uiteindelijk zelf niet meer hoe ze zich zouden willen gedragen. Als zulke training te ver doorslaat, erkennen we het probleem wat dan ontstaat: learned helplessness. Als een paard in die staat verkeert, zijn ze ook geen spiegel meer. Of tegelijkertijd misschien ook de ultieme spiegel: zijn wij ook te ver van onszelf verwijderd geraakt en onszelf misschien kwijt? Waar zijn we eigenlijk mee bezig?

Paarden en mensen zijn al eeuwen met elkaar verweven. Helpen we elkaar om (gezond) te leven? Of heeft de ene soort er meer voordeel van ten koste van de ander? Hoe beter je naar je paard gaat kijken, hoe meer je ziet en waarop je weer kunt anticiperen! Hoe zou je paard zijn wereld beleven en welke plek neem jij daarbinnen in? Onderschat dat niet, maar overschat dat ook weer niet. Samenleven blijft samen ontwikkelen.

Meer lezen van Josien? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Paardvisie!

Over Josien Willemsen

Josien Willemsen werd geboren als stadskind in Utrecht maar vertrok zo snel mogelijk naar het platteland om als boerin te leven. Mensen hebben in haar ogen verbinding met hun leefomgeving en de natuur nodig. Zeker ik in ieder geval en zeker in deze tijd! (Maar wanneer niet?) Josien is dierenliefhebber, vooral paarden, Hogeschooldocent social work, hulpverlener met paarden bij hulpverleningspraktijkdevrijeteugel.nl, opleider en ontwikkelaar Paard en Hulpverlening bij de NHL in Leeuwarden, voorvechter van het zo natuurlijk mogelijk houden van paarden. Haar paarden leven in een familiegroep. Ze is genuanceerd denker over paarden in de hulpverlening en coaching. Geluk voor mensen mag niet ten koste gaan van geluk voor paarden. Josien stelt zich vragen als: hoe kan ik een gelijkwaardige verhouding hebben met mijn paarden? Ze heeft veel aan de vernieuwende kennis van learning horse, leren kijken vanuit de dier-mens verbinding, de zooantropologie.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoondVerplichte velden zijn gemarkeerd *

*