Home / Blogs / Auteurs / Josien Willemsen – Een paard is een nudist

Josien Willemsen – Een paard is een nudist

Paarden, lichaamstaal, zintuigelijke waarneming, communicatie en …. dekens.

Ethieklessen vind ik een belangrijk onderdeel van de opleiding tot paardenhulpverlener. Je leert opnieuw nadenken over jouw verhouding tot je paard. Je onderzoekt hoe je eigenlijk kijkt naar je paard, want je waarneming is altijd beperkt door je overtuiging. Komt daar een verschuiving in door middel van meer kennis, dan kun je ook opeens andere dingen zien. Door met de paarden samen te werken in de hulpverlening leer ik zelf steeds meer en beter naar ze te kijken. Het gaat per slot om lichaamstaal waarin zij communiceren en dat moet je leren zien. Het schijnt dat we nog geen 10 procent waarnemen. Een waarschuwend been of de oren in de nek vangen we wel op. Maar heel vaak reageert een paard op een soortgenoot terwijl de mens geen signaal heeft waargenomen. Het gaat dus om hele subtiele bewegingen en gevoelens.

Het is winter, het is vooral nat en maar ietsje kouder. De wintervacht is lekker gegroeid onder invloed van het korten van de dagen. Sommige dagen zijn nu warm voor de paarden, wanneer de zon er goed bij komt is het nog boven de 10 en soms zelfs 15 graden. Maar ’s nachts is er sprake van afkoeling en lichte nachtvorst en dan voelt het paard zich weer lekker met die warme jas.

Door een deken te gebruiken neem je een paard onder meer mogelijkheden tot lichaamscommunicatie af.

Door een deken te gebruiken neem je een paard onder meer mogelijkheden tot lichaamscommunicatie af.

Wij als mensen doen dat weer anders, we kiezen andere kleren om aan te doen. En ja, wij vergissen ons ook wel eens, een lekkere warme trui terwijl het opeens zonnig wordt en we lopen te zweten. Weet je nog hoe onaangenaam dat is? En het maakt nogal verschil of we buiten werken of in een warm, gesloten gebouw in een computerruimte moeten werken. Daar is het altijd zomer en dien je je kledingkeuze goed op af te stemmen.

Paarden zijn veel groter dan wij met verhoudingsgewijs en kleiner oppervlakte wat aan de buitenlucht blootgesteld is. Hun massa houdt hen makkelijker warm dan voor dat mensen geldt. Toch bedekken wij hun lijf al snel met een deken terwijl de temperaturen waarbinnen zij zich comfortabel voelen ligt tussen de -5 en +15. Dat is het equivalent van een warme jas aan in huis voor ons en dat dan de hele dag. Dat voelt niet prettig! Ze worden er zweterig van en wat doet een paard dat zweet? Juist, die gaat rollen. Ze kunnen wel rollen met een deken op maar het helpt niet voor hun lichaamsverzorging. We nemen ze dus een stuk van hun privacy af, hun lichaamsverzorging en een mogelijkheid om invloed te hebben op hun eigen welbevinden. Oververhitting is een reëler gevaar voor ze dan de kou meestal.

Naast de effecten op warmte en lichaamsverzorging wordt ook een stuk van hun lichaamstaal verborgen onder een deken. Paarden zien er met deken heel anders uit dan zonder deken. Paarden met deken hebben soms een ander evenwicht in de kudde dan diezelfde paarden zonder dekens. Bijvoorbeeld bij een paardenhouder met allemaal bonte paarden en één vos. Dit dier werd geweerd uit de groep, totdat ze dekens op kregen. Tot ieders grote verrassing stond de vos, onherkenbaar vermomd, opeens midden in de groep! Een deken kan dus zelfs hun onderlinge verstandhouding beïnvloeden.

Josien: "Met een deken nemen we ze dus een stuk van hun privacy af, hun lichaamsverzorging en een mogelijkheid om invloed te hebben op hun eigen welbevinden."

Josien: “Met een paardendeken nemen we ze dus een stuk van hun privacy af, hun lichaamsverzorging en een mogelijkheid om invloed te hebben op hun eigen welbevinden.”

Welke invloed zou de deken nog meer hebben op hun eigen communicatie? De grote signalen; hoofd omhoog, oren naar voren of staart in de lucht, of allemaal op de loop gaan is nog wel waar te nemen. Maar niet de subtielere spiertrekkingen van hun lichaam, of de andere signalen die ze met kleine beweginkjes aan elkaar geven. Welke invloed zou dat hebben op hun communicatie? En hun besef van hun omgeving? Windvlagen die anders door hun lijf opgevangen worden, bepaalde stromingen in de lucht die mee bepalen hoe en waar ze gaan staan. We blinddoeken ze eigenlijk met het opleggen van een deken. Ja, ze wennen meestal aan hun dekens, ze leggen zich er bij neer. Ze kunnen ook niet anders en paarden zijn meester in de aanpassing. Net zoals ze zich een bit laten welgevallen. Maar is het ook prettig voor ze?

In 2014 stond er in magazine Bit een Noors onderzoek over dekens waarin paarden hun voorkeur hadden leren aangeven. Dat vind ik wel mooi, paarden zelf te laten kiezen of ze een deken willen. Want om ze nou van de ene verplichting ‘een deken op’ naar de andere te leiden ‘nooit een deken op’, is even bevoogdend. Nou heb ik makkelijk praten natuurlijk, mijn pony’s hebben eigenlijk nooit dekens op. Ze rollen in het zand van de binnenbak als ze bezweet zijn en dat is over het algemeen voldoende.

Maar mocht je je paard meer recht willen doen om zijn eigen leven een klein beetje mee te bepalen, dan is hier een mooie kans!

Josien Willemsen

Meer van Josien lezen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Paardvisie!

Over Josien Willemsen

Josien Willemsen werd geboren als stadskind in Utrecht maar vertrok zo snel mogelijk naar het platteland om als boerin te leven. Mensen hebben in haar ogen verbinding met hun leefomgeving en de natuur nodig. Zeker ik in ieder geval en zeker in deze tijd! (Maar wanneer niet?)
Josien is dierenliefhebber, vooral paarden, Hogeschooldocent social work, hulpverlener met paarden bij hulpverleningspraktijkdevrijeteugel.nl, opleider en ontwikkelaar Paard en Hulpverlening bij de NHL in Leeuwarden, voorvechter van het zo natuurlijk mogelijk houden van paarden. Haar paarden leven in een familiegroep. Ze is genuanceerd denker over paarden in de hulpverlening en coaching. Geluk voor mensen mag niet ten koste gaan van geluk voor paarden. Josien stelt zich vragen als: hoe kan ik een gelijkwaardige verhouding hebben met mijn paarden? Ze heeft veel aan de vernieuwende kennis van learning horse, leren kijken vanuit de dier-mens verbinding, de zooantropologie.

11 Reacties

  1. Leuke publicatie. 1 maar, ik zou de paarden met zomerexceem hun deken niet willen onthouden.

  2. Hoewel ik het goed vindt om eens na te denken of een paard wel een denken nodig heeft gaan heel veel van dit soort artikelen voorbij aan paarden die volop werken in de winter. Zoals het artikel al vermeld is oververhitting niet prettig. Dat is wel precies waar een paard mee te maken krijgt als hij aan het werk gaat in zijn winter jas. Voor de pony en het jonge paard is zonder deken de beste oplossing. Voor het wedstrijd paard scheren en een deken. En dat bij 24h vrije beweging en onbeperkt ruwvoer.

    • Ja zo denk ik er ook over.

    • Het is mooi als dit artikel mensen aanzet om goed na te denken over hun eigen ethische principes. Hoe ver mag je gaan in het beslissen voor je paard en hoe verantwoordt je dat? Ieder maakt daarin zijn eigen afwegingen. Als je weet wat de effecten zijn, ga je anders naar je paard kijken. Er zijn altijd meer oplossingen mogelijk, maar die moet je eerst wel kunnen zien.

      • De keuzes zijn anders niet zo heel ruim aanwezig hoor. Als je paard bij normaal werk te veel warmte ervaart (in een buitenbaan of bos) moet je a. je paard minder hard laten werken of b. je paard scheren en een deken op doen.
        En in het geval van werken met mijn paard stel ik mijn belang (plezier hebben aan sport met het paard) boven zijn mogelijke belang (zonder deken staan met als consequentie dat hij zijn werk niet aan kan).
        Als we kunnen accepteren dat werken met het paard oké is, is in de winter normaal door kunnen trainen zelfs een must bij een 20 jarig sportpaard. Een winter lanterfanten en dan in maart als het wedstrijd seizoen weer start optrainen is voor hem niet beter.

        • Josien Willemsen

          Een verandering van eigen gedrag vraagt van je om een echt andere blik te ontwikkelen en dat gaat niet zomaar. Hier wat ideeën:
          C: anders werken in de zin van rijden met je paard, korter, meer afwisseling en tussendoor weer op laten drogen. Net als een paard wat een ander bewegingsritme in de natuur heeft tijdens kou.
          D: meer cognitieve alternatieven aangrijpen, samen belevingen ervaren en hem mentaal uitdagen naast ook lichamelijk.
          E: anders gaan denken over “normaal” doortrainen, want wat is normaal afgestemd op het paard terwijl we weten dat er verschil is tussen zomer en winter?
          Het gaat om 2 vragen: kun je het verantwoorden voor je paard? en kun je het verantwoorden voor jezelf? Door jezelf (en anderen!) die vragen geregeld te stellen, ben je er bewust mee bezig en dat is prima lijkt me.

          • Dat je op een leuke manier bezig kunt zijn met je paard zonder er op te rijden zal ik zeker niet ontkennen. Maar ik zie er geen meerwaarde van in om ze iedere winter uit het echte werk te halen om te vervolgens weer op te trainen.
            C, D en E zijn leuk hoor maar niet echt relevant voor de conditie van je paard.
            Dat zijn dus gewoon echt je opties: werken en dekens of niet ‘werken’ en geen dekens. Dat kán en mag prima je keuze zijn.
            Maar als die deken echt het enige is wat ik mijn paarden ‘aandoe’ om er lekker mee bezig te blijven heb ik daar inderdaad geen enkele moeite mee. Daar hoeft mijn blik niet ruimer voor te worden. Ik vind dat ik werk mag vragen van mijn paarden en dat brengt een paar te consequenties met zich mee die prima te overzien zijn.

  3. Dank voor je reactie.
    Ik vind het vooral belangrijk dat mensen goed nadenken, én de consequenties van een deken opdoen beseffen. Iedere eigenaar kan zelf een besluit nemen op basis van de eigen ethische afwegingen. Ik beschrijf de effecten voor de paarden en ben benieuwd of mensen hun eigen wensen en verlangens boven, naast of onder die van hun paarden stellen. Er zijn altijd meer oplossingen mogelijk!

    • Er zijn ook altijd tussenoplossingen te bedenken. De oplossingen die Josien beschrijft (C, D en E) zou ik graag willen aanvullen met : (heel) beperkt scheren. Mijn Connemara-pony’s krijgen echt een stoere dikke “pels” in de winter, wollig, zacht, ik vind het prachtig. Maar ze springen, rijden soms een paar uur buiten en dan is zo’n volle vacht wel een belemmering, zelfs met veel stappen tussendoor worden ze toch erg nat. Wat we doen is een “race-streepje” scheren, vroeg in het seizoen (oktober bv). Dit is een baan aan de onderkant van de hals evt ook over de borst. Beetje afhankelijk van de pony en hoeveel werk ze doet maak ik de baan wat breder of smaller, maar niet meer dan 2-3 handbreedtes. Hiermee kunnen ze goed hun warmte kwijt, zweten veel minder en kunnen toch prima zonder deken buitenstaan. Wordt het (ooit nog eens) echt kouder, dan is tegen dec er alweer een dunner laagje haar op gegroeid en hebben ze het niet te koud op de paddock. Voor ons de beste oplossing!

      • Deels scheren mag van mij ook veel normaler worden. Er zijn veel meer opties dan helemaal scheren. De hals en borst er uit scheren kan al een verschil maken.
        Maar een jachtmodel is hier wel echt het minste wat nodig is om hier het werk goed aan te kunnen. Dan is een deken nog steeds nodig maar hebben ze wel een eigen ‘uitrijdeken’

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoondVerplichte velden zijn gemarkeerd *

*