Home / Buitenleven / Natuurlijk ontwormen vooralsnog toekomstmuziek

Natuurlijk ontwormen vooralsnog toekomstmuziek

Je hoort de vraag wel eens: natuurlijk ontwormen, kan dat? Met kruiden, bijvoorbeeld? Er is bewijs dat hop en cocosnoot mogelijkerwijs parasieten bestrijden. Moeten we die gebruiken? Nee, er zitten nog te veel haken en ogen aan, terwijl de gebruikelijke ontwormingsmiddelen werkzaam en veilig voor paarden zijn. Wel moeten we op zoek naar alternatieven, door de resistentie die voor de huidige middelen is ontstaan.

‘Is er een natuurlijk middel om mijn paard mee te ontwormen? Iets op basis van kruiden? Ik wil geen chemische troep in mijn paard stoppen.’ De vraag komt regelmatig langs op social media.
Het schijnt een angst te zijn: chemophobia’, oftewel ‘angst voor chemische middelen’. Mensen die die angst hebben, vinden het woord ‘chemisch’ gelijk staan aan ‘verkeerd’, ‘kunstmatig’ en ‘giftig’. Maar ‘chemisch’ wil niet meer zeggen dan dat elektronen van atomen met elkaar worden gedeeld.
Ontwormingsmiddelen zijn veilig om te gebruiken en niet giftig, voor het paard tenminste, voor de worm wel. De gebruikelijke ontwormingsmiddelen zijn getest op alles. Ze zijn effectief, men weet precies wat de dosering moet zijn, wat veilig is in dosering en tegen welke parasieten het werkzaam is. Ook zijn de bij-effecten bekend en ze worden verkocht in verpakkingen waarin je makkelijk de juiste dosering voor je paard kunt afmeten. Ze zijn bewezen effectief en men weet wat voor effecten ze hebben op onder meer lichaamstemperatuur, hartslag, ademhaling, de lever en het bloed.

De wormcyclus bij paarden (illustratie: Mesttest.com)

De wormcyclus bij paarden (illustratie: Mesttest.com)

Ontwormen is noodzakelijk
Moeten paarden ontwormd worden? Ja. Van nature zijn er altijd wormen in paarden aanwezig, dat is goed. Het moeten er alleen niet te veel worden. Door hoe wij onze paarden houden, lopen ze risico op ernstige wormbesmettingen. In de natuur kunnen ze overal naar toe lopen. Daar eten ze nooit gras waar ze net op gemest hebben. In onze kleine weilanden staan ze op gras waar eerder mest op heeft gelegen. In de mest zitten wormeitjes, die besmetten het weiland en de paarden krijgen ze via het gras weer binnen. Dat paarden vroeger eens per zes weken ‘zomaar’ ontwormd werden, zonder wormeitjes en larven te tellen, heeft de resistentie tegen de ontwormingsmiddelen in de hand gewerkt.
De Deen Dr. Martin Nielsen is vermoedelijk wereldwijd de meest vermaarde parasitoloog. Ook hij is geïnteresseerd in natuurlijke ontwormmiddelen. ,,We hebben alternatieven nodig,” aldus Nielsen in een interview op Horsetalk. Maar hij geeft wel aan dat er niets is dat nu al effectief of veilig genoeg is.

Onzinproducten
Bakerpraatjes over wat helpt tegen wormen zijn er genoeg. Pompoenzaadjes worden genoemd als natuurlijk middel, maar dat is nooit getest op paarden, wel op struisvogels en daar hielp het niet tegen wormen. Wortels en bieten! Die helpen absoluut niet tegen wormen, maar paarden vinden ze lekker en je kunt er zelf ook heerlijke wortelsoep van maken. Knoflook helpt altijd tegen van alles, zegt men, van teken tot vampieren. Maar niks is bewezen. Holistisch dierenarts Drs. Eric Laarakker is een fervent tegenstander van het voeren van knoflook aan paarden, omdat het een uiensoort is en uien niet goed zijn voor paarden.
Bacteriële supplementen zouden ook helpen. Maar de darmen van je paard zitten vol bacteriën, dit maakt niks uit. Verder is er nog van alles op de markt. Homeopathische middelen bijvoorbeeld, maar daar zijn drie wetenschappelijke onderzoeken naar gedaan, en die spreken elkaar tegen.

Hoop voor de toekomst
Is er dan niks natuurlijks dat helpt tegen wormen? Ja, er zijn inmiddels wel natuurlijke alternatieven gevonden, zoals planten, fruitextracten en paddestoelen die parasieten zouden kunnen verhelpen. Uit recent wetenschappelijk onderzoek bleek bijvoorbeeld dat hop wellicht tegen wormen helpt, maar uit het onderzoek bleek ook dat het niet half zo effectief is als ivermectine. Uit Duits onderzoek zouden fijngehakte cocosnoot en uien soms effectief zijn tegen wormen bij paarden, maar ui is dus ook niet goed. Martin Nielsen is bezig om via crowdfunding aan genoeg geld te komen om te onderzoeken of probiotica afdoende tegen wormen helpt.
Maar het punt bij deze natuurlijke alternatieven is dat de mogelijkheid tot het om zeep helpen van parasieten nog niet wil zeggen dat er een veilig en bewezen product van gemaakt kan worden. Hoeveel moet je precies geven? Veel van de mogelijk werkzame natuurlijke middelen zouden dagelijks gegeven moeten worden. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door ze als likblok aan paarden te geven. Maar hoe weet je dan dat een paard afdoende binnen krijgt? Natuurlijke middelen werken soms ook voor één bepaald soort worm en niet voor alle soorten. Daarbij kan het tegen wormen werkzame deel van een plant giftig is voor een paard. Daarbij blijkt uit onderzoek dat er in de ene plant meer werkzaam extract zit dan de ander, je kunt daardoor nooit goed doseren.
Nog een probleem: natuurlijke ontwormingsmiddelen zijn moeilijk aan de man te brengen omdat de wettelijke eisen voor de verkoop van deze producten per land verschillen. In het ene land kun je ze als supplement verkopen, in het andere land kan het alleen via dierenartsenpraktijken. Daarom zou bijvoorbeeld knoflook niet eenvoudig verkocht kunnen worden als ontwormingsmiddel.

ontworming paardHoe dan wel ontwormen?
Wat nu, qua ontworming? We zijn uitgekomen bij parasietcontrole in plaats van ontwormen, met als doel zo min mogelijk ontwormingsmiddelen te gebruiken. Door wormeitjes te testen (Fecal Egg Count , FEC) in de mest kun je paarden monitoren. Dat kun je door de dierenarts laten doen (mest laten onderzoeken) of je doet zelf een cursus mestonderzoek.
Als je precies weet hoe het met de parasieten in je paard is, kun je exact dat middel geven dat daartegen helpt, in de juiste dosering. De middelen zijn veilig en je weet precies hoeveel je moet geven.
Oude paarden, veulens en paarden met een verminderde weerstand lopen het meeste risico op infectie door bepaalde parasieten, let daar op.
Ontwormingsmiddelen zijn er op basis van een aantal middelen (ivermectine, moxidectine, pyrantel, praziquantel en fenbendazol. Praziquantel helpt alleen tegen lintworm en fenbendazol wordt niet vaak meer toegepast bij standaard behandelingen. Dus zijn het ivermectine, moxidectine en pyrantel die vooral gebruikt worden). Het willekeurig roteren van ontwormingsmiddelen is niet effectief, het geeft juist meer resistentie. Zorg dat je weet welke wormen je paard heeft en ontworm gericht, dan gebruik je zo min mogelijk ontwormingsmiddelen. Let ook op de dosering, ook onderdosering geeft een grotere kans op resistentie.
Dagelijks mest opruimen uit de wei is een heel goede methode om zo min mogelijk besmetting te krijgen. Daarbij laat je de paarden roterend grazen, dus niet steeds op dezelfde weilanden. Wil je de mest wel verspreiden op het weiland, wacht dan tot het droog, koud weer is of warmer dan 30 graden en vochtig, want daar kunnen de eitjes niet tegen.

Feiten en fabels over ontwormingsmiddelen:

1 – Paarden zijn niet allergisch voor ontwormmiddelen maar kunnen soms wel allergisch reageren op dode wormen.
2 – Ontwormmiddelen kunnen koliek triggeren. Dit is vooral bij paarden met zware wormbesmettingen.
3 – Ontwormmiddelen geven geen hoefbevangenheid of andere hoefproblemen.
4 – Nielsen schrijft dat het mogelijk is dat er dode wormen onder de huid komen waardoor een huidreactie ontstaat, maar vrees niet, dat zijn alleen larfjes van de nekworm die in Nederland nauwelijks voorkomt. Geen enkele volwassen worm leeft in de bloedbaan of onder de huid.
5 – Ontwormingsmiddelen geven geen inwendige schade, wormen wel.
6 – Ontwormingsmiddelen verstoren het immuunsysteem niet. Bewijs is er niet maar in praktijk merk je wel onderdrukking van het immuunsysteem. Vooral als je paard ontwormd wordt en rond diezelfde tijd ook andere medicijnen of inentingen krijgt. De vraag is waar het dan precies aan ligt. In ieder geval kan de combi van meerdere medicijnen het immuunsysteem onderdrukken.

Met dank aan Ciska Ketelaar van Mesttest.com

Heb je je al ingeschreven voor de nieuwsbrief van Paardvisie?

Over Redactie

De redactie van Paardvisie schrijft over alles dat met paarden, paardenmensen en (buiten)leven met paarden te maken heeft.
Je bereikt de redactie door te mailen naar info@paardvisie.nl

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoondVerplichte velden zijn gemarkeerd *

*