Home / Recent / Wat paarden denken (+12 tips)

Wat paarden denken (+12 tips)

Paardenhersens werken anders dan mensenhersens. De hersenen van een paard zijn geprogrammeerd om te overleven. Begrijp wat hij ziet, wat zijn gedachten en gevoelens zijn en begrijp daardoor waarom hij zich zo gedraagt zoals hij zich gedraagt. Een uitleg door Prof. dr. Temple Grandin.

 

Wetenschapper Temple Grandin, een bijzondere en wijze vrouw, zet zich in voor dierenwelzijn.

Wetenschapper Temple Grandin, een bijzondere en wijze vrouw, zet zich in voor dierenwelzijn.

Dierengedragsprofessor Temple Grandin is een bijzondere vrouw. Grandin zegt dat zij, als autist, in beelden denkt en dat dit grote overeenkomsten heeft met hoe dieren de wereld zien. Daardoor is ze in staat ze beter te begrijpen. De wetenschapper, die in haar jeugd paardreed, legt in haar boek ‘Animals in Translation‘ (2005) uit dat gedachten van dieren visueel zijn en hoe een ruwe behandeling paarden een levenslang trauma kan opleveren. Dat zit zo in elkaar volgens haar.

Enge plaatjes
De basis voor paardengedrag is dat ze prooidieren zijn en ze dus altijd bezig zijn om zichzelf te beschermen tegen roofdieren. Paarden gebruiken emoties om de toekomst te ‘voorspellen’ en maken daarmee hun beslissingen. Ruiken ze bijvoorbeeld de geur van een roofdieren, dan voelen ze angst en rennen weg. Angst is de overheersende emotie voor paarden.
Paarden die lastig zijn, schrikachtig of erg opgewonden, zijn in feite bang. Angst is voor dieren vermoedelijk erger dan pijn. Paarden kunnen hun angst niet weg-rationaliseren, zoals mensen. Een paard weet alleen: dit is eng, ik kan gedood worden, ik moet hier weg. Daarbij zijn paarden visuele denkers, en plaatjes van een monster zijn veel enger dan verbale omschrijvingen van hem. Paarden en autisten hebben alleen plaatjes om in te denken en hebben daardoor meer angsten. Plaatjes zijn enger dan woorden in je geheugen.

Langzame en snelle angst
Er zijn twee manieren om angst te ervaren in de hersenen, Grandin noemt ze ‘high road’ en ‘low road.’ De high road geeft je ‘langzame angst‘, omdat deze angst een lange weg door de hersenen aflegt. Op de high road komt een enge stimulus, zoals het zien van een slang, binnen via de zintuigen, gaat naar de thalamus (diep binnenin de hersenen), deze stuurt de cortex aan de bovenkant van de hersenen aan, daar wordt geanalyseerd: het is een slang! Deze informatie gaat terug naar de amygdala, en hup, er is angst. Dit duurt 24 milliseconden.
De ‘low road’, of ‘snelle angst’-systeem neemt de helft van de tijd. Je ziet een slang in je pad, en de zintuiglijke gegevens gaan rechtstreeks vanuit je thalamus naar je amygdala. De cortex wordt overgeslagen. Dat duurt 12 milliseconden. “Natuur gaf ons beide systemen omdat je hyper snelheid en nauwkeurigheid niet in hetzelfde systeem kunt krijgen, bij de snelle weg zie je iets dat lang en dun is, het is donker en je amygdala schreeuwt: ‘Het is een slang!’ Zou het 12 miliseconden trager via je cortex gaan, dan kon er uitkomen: ‘Het is zeker een slang!’ of: ‘Het is gewoon een stok.’ Des te sneller de angst, des te minder nauwkeurig.”
High road angst is bewust (je weet waar je bang voor bent) en de low road is ‘wegrennen voordat je geanalyseerd hebt wat je werkelijk zag.Bij paarden komt angst binnen via het low-road systeem. Vandaar dat ze kunnen schrikken van een tak. Jij denkt: een tak! Hij denkt: een slang!

Paarden hebben angst als primaire emotie en ze denken in beelden.

Paarden hebben angst als primaire emotie en ze denken in beelden. Foto: Julio Cristian Ruiz Molinero

Temperament
Volgens Grandin hebben paarden ook een aangeboren temperament. Sommige rassen zijn gevoeliger voor angst dan anderen. Deze paarden ‘vrezen monsters’. Arabische paarden vallen volgens haar bijvoorbeeld in deze categorie; waardoor ze ook een lagere tolerantie voor een ruwe behandeling hebben. Hou je van Arabieren? Grandin zegt dat een hoge angst en een hoge gevoeligheid vaak samengaan met dito intelligentie.

Emotioneel leren: ‘SPAM-bestand’
Grandin zegt dat paarden, en gespannen paarden in het bijzonder, als ze eenmaal een traumatische angst hebben, deze nooit kwijtraken. “Alles wat je emotioneel leert is permanent.”
De natuur maakte een paard zo dat herinneringen aan dingen die hem kunnen schaden (zijn definitie van ‘eng’) automatisch worden bewaard. “Voor een paard is een trauma als SPAM in je computer. Een goede ruiter, die vertrouwen weet te krijgen, houdt dit bestand gesloten, maar het blijft er altijd opzitten en kan altijd weer geopend worden.”
Als een paard iets voor het eerst ervaart en er een trauma bij oploopt, is dit het ergst is. Een ongelukt tijdens de eerste keer in de trailer levert een blijvende negatieve zintuiglijke associatie op tussen ‘gevaar’ en ‘trailer’. Je kunt je paard wel heropvoeden, maar de associatie ‘trailer’ en ‘gevaar’ zal altijd blijven en kan elk moment weer terugkomen.

‘Super-Splitters’
Paarden ervaren stimuli (bezienswaardigheden, geluiden, geuren) in ‘martelend’ detail. Ze zien ook eerder de verschillen tussen dingen dan de overeenkomsten: een paard ziet niet het bos maar alle bomen. Grandin noemt dit ‘hyper-specifiek’, een term die uit het onderzoek naar autisme komt. Zowel paarden als autistische mensen zijn hyper-specifiek. Vandaar dat paarden bang kunnen zijn van heel kleine dingen in hun omgeving, of bijvoorbeeld altijd angst houden van mensen met een zwarte hoed als ze daar eenmaal een slechte ervaring mee hadden. Zodra dat paard een zwarte hoed ziet, gaat zijn geheugen terug naar die beangstigende ervaring. Het kan ook een geluid of een geur zijn dat hem terugbrengt naar een trauma, en een irrationele angst oplevert.

12 tips voor de wijze paardeneigenaar:

  1. Voorkom dat het paard angstige herinneringen krijgt.
  2. Geef je paard een goede, doordachte opleiding.
  3. Gebruik geen straf om nieuwe vaardigheden te leren. Het straffen van angst werkt zelfs contraproductief, het paard wordt er alleen angstiger van.
  4. Weet dat: het ergste dat een paard kan overkomen is dat hij bang is en niet kan vluchten.
  5. Heeft je paard een fobische angst ontwikkeld, probeer dan te ontdekken wat de trigger is voor die angst en of het iets is dat uit de omgeving van het paard verwijderd kan worden.
  6. Plan de introductie van nieuwe dingen en breng het positief.
  7. Wees je er bij de opleiding van jonge paarden van bewust dat het zadel bij elke stap anders voelt. Dat is ook de oorzaak dat een paard bij het wegstappen met een zadel opeens kan gaan bokken: opeens voelt het paard dat het knelt. Bouw stap, draf en galop met een zadel langzaam op.
  8. Ga je naar nieuwe plaatsen, zoals een wedstrijd? Bereid hem thuis voor op vlaggen, ballonnen en fietsen.
  9. Kijk eens naar paarden in de natuur en kijk hoe een paard een machtspositie krijgt. Kijk hoe paarden met elkaar omgaan en word op natuurlijke wijze zijn leider, bijvoorbeeld door hem uit je persoonlijke ruimte te laten gaan.
  10. Paarden leren het beste als hun voeten bewegen. Bewegen is de basis van leren.
  11. Let op tekens waaruit blijkt dat je paard onrustig wordt tijdens het werk. Kijk naar staartziepen, zweten, trillen. Beïndig dan de les. Stop op een moment dat het goed gaat.
  12. Zorg dat een beloning binnen een seconde na gewenst gedrag komt, anders maakt het paard niet de connectie tussen het gedrag en de beloning.
Dr. Temple Grandin, professor aan de Colorado State University, is auteur van het boek Animals in Translation. Ze is pleitbezorger voor dieren. Haar werk met fast-food ketens (waaronder McDonald’s, Burger King, Kentucky Fried Chicken en Wendy’s) heeft bijgedragen aan de kwaliteit van leven van dieren die we eten. Over Grandin zijn meerdere documentaires gemaakt en ze kwam in vele tv-shows om te spreken over haar baanbrekende theorieën over zowel autisme als dieren. Lees weer over Temple Grandin op grandin.com.

Bron: Horseandrider.com/Paardvisie.nl

Meer zulke artikelen lezen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Paardvisie.nl

Over Redactie

De redactie van Paardvisie schrijft over alles dat met paarden, paardenmensen en (buiten)leven met paarden te maken heeft. Je bereikt de redactie door te mailen naar info@paardvisie.nl

11 Reacties

  1. Ik heb mijn paard zelf gefokt en heb hem een keer in paniek zien raken toen hij een lange wilgentak met veel blad oppakte en deze tak ging bewegen, hij hield de tak tussen zijn kaken en ging aan de haal, hij werd zo dus achterna gezeten door zijn eigen tak! Na een heel eind heel hard gerend te hebben kwam hij in de open mesthoop die gewoon in het land lag ten val en liet toen pas die tak los…sinds die tijd is hij heel erg bang voor takken en als ik hem een wilgentak wil geven op stal moet ik dat met heel veel beleid doen, liefst er in leggen als het paard niet in de box staat, alhoewel ik nu ook met heel veel kalmte de box in kan lopen en hem gerust kan stellen, maar het blijft erg spannend voor hem, het is echt een trauma dat hij nooit meer kwijt raakt…

  2. Ben nu wel wat triest .. mijn paard ( 7,5j) heeft onlangs een helse schrik gehad op wandeling van een ligfiets met vlagjes … Hij en het paard van mijn dochter zijn er voor de eerste keer vandoor gegaan .. een tijdje later waren weer gaan wandelen en we kwamen toe 3 fietser ( normaal fietsen) tegen en weer is hij er vandoor gegaan . Ik ken mijn paard ..hij had echt angst .. hij heeft zeker 20 min nadien nog zitten te trippelen voor hij begon te ontspannen .. Wilt u dus nu echt beweren dat zijn angst voor fietsen nooit meer weg gaat ? Zegt nee aub ..

    • Ja wel Carette, door je paard te desensibiliseren voor fietsen (met beleid en het liefst onder begeleiding hem opnieuw te wennen aan fietsen, langzaam opbouwen) kan hij het vertrouwen er weer in krijgen en hoeft het nooit weer een probleem te worden. Wat Temple Grandin wel aangeeft is dat de fietsangst heel diep in z’n binnenste wel blijft, als een bestandje dat altijd in zijn computer blijft staan. Je moet zorgen dat hij niet opnieuw iets naars meemaakt met fietsen, want dan gaat het bestandje weer open.
      Succes met desensibiliseren!

      • Dank je voor je reactie … Ik werk er aan en doe heel veel grondwerk voor het ogenblik .. heb mij ook ingeschreven voor een lesdag ” contact met je paard ” ( hoop op iets positief ) ..maar misschien moet ik ook iets zoeken voor mijn stress die ik nu op hem heb bij buitenwandeling .. want dat helpt hem niet als hij geen leider heeft .. Ik ben al blij dat ik een goede band met hem heb want ik heb hem als veulen en hij luistert heel goed bij grondwerk .. Ik vindt het zo spijtig dat hij nu angst heeft van fietsers want ik kom er veel tegen op wandeling ..

        • Je kunt overwegen om even geen buitenritten (wandeling, noemen jullie dat in belgië) te maken en eerst in de bak te oefenen met grondwerk en fietsen. Als het dan in de bak helemaal goed gaat, dan langzaam weer naar buiten. Fietsen kun je gelukkig goed oefenen! Een lesdag en iets doen aan je eigen onzekerheid over buitenrijden lijkt me zeker zinvol. Veel succes!

    • Dag Carette,

      desensibiliseren is wat het paard nodig heeft.Waarbij het belangrijk is dat het goed gebeurt.

      Vrijwel zeker dat het weer goedkomt.

      Met vriendelijke groet,

      Tjeerd

    • Mag ik je (naast de gegeven info) een tip geven, Carette? Je kan met je paard gaan fietsen, werk er naartoe. Het helpt voor een paard heel goed om achter iets ‘engs’ aan te gaan. Ik zal je de volledige uitleg besparen, mvg!

  3. saskiaDijkxhoorn.

    Desensibilisatie is een magisch iets bij overmatige angst..en heel veel geduld!

  4. Ik vind het altijd erg moeilijk om in te schatten wanneer een paard iets nou ‘echt’ eng vindt. Zoals ik hier in het artikel leest vlucht een paard al voor te analyseren wat er nou precies aan de hand is. Mijn paard is van nature behoorlijk druk en angstig en schrikt tijdens het rijden dan ook vaak.
    Maar dit is vooral als er iets veranderd is in zijn vertrouwde omgeving, zoals in en om de binnenbak. Als er een zeil over een karretje ligt, of er staat een trekkertje naast de bakrand dan vindt hij dat direct eng. Ik laat hem er eerst een tijdje naar kijken om te laten zien dat het niet eng is, daarna stap ik op. Als hij dan tijdens het rijden wel schrikt van dit item dan straf ik hem daarvoor. Ik weet niet of dit de juiste aanpak is, maar anders heb ik het gevoel dat hij maar een loopje met me neemt (letterlijk en figuurlijk!).
    Als hij een keer schrikt van een kat die zomaar de bak inspringt oid, dan straf ik hem niet. Dat vind ik niet erg, natuurlijk kan hij daarvan schrikken. Maar voor iets wat ik onzin vindt, iets wat stilstaat buiten de bak, soms al een aantal dagen, daar mag hij niet meer van schrikken van mij, dan krijgt hij een tik met de zweep. En dat helpt, daarna gaat hij er wel langs, ook al voel ik soms een rilling door zijn lichaam gaan omdat hij bang is als hij er langs loopt. Maar ik heb dan liever dat hij bang is voor een tik van de zweep dan dat ie steeds om elk wissewasje wegspringt…
    Juiste aanpak of niet?

    • Dag Sylvia … ik herken heel duidelijk wat je daar neerschrijft .. heb ik ook met mijn paardje en ik doe net als jij . Maar het spijtig van deze situatie is dat ik al op voorhand begint te denken .. bij iets nieuw stilstaande in de bak , alé daar gaat hij natuurlijk van schrikken en dat doet ie dat meestal ook .. ( hangt ook van zijn gemoed toestand af ) En dat vindt ik spijtig aan de hele zaak .. dus ik probeer meer en meer positief te denken en kordater op te treden . Ik probeer een leider te zijn en wil graag dat gij mij vertrouwd .. mijn grondwerk helpt daar heel veel bij … want ik merk in de bak positieve vooruitgang als ik erop zit en hij ziet weer spoken ..

  5. Een trauma is onder te verdelen in verschillende gradaties… waarbij de vier een ernstig trauma is en vaak heel hun leven ‘aanwezig’.
    De kunst bestaat er in om je paard zijn trauma te gaan ‘overschrijven’ en er voor te zorgen dat wat eerst als beangstigend werd ervaren terug als iets positiefs te kunnen zien. Dit vraagt tijd en veel geduld. Werk aan het tempo van je paard (niet aan jou tempo) en lees heel goed de signalen die hij geeft. Er zijn verschillende types en karakters van paarden wat maakt dat ieder anders zal omgaan met oa stress, pijn…(zoals bij de mens een introvert iemand anders omgaat met de dingen dan een extrovert persoon) Het is niet omdat je paard rustig oogt dat hij inwendig ook rustig is. De introverte paarden zijn in deze fase en met ernstige trauma’s het moeilijks onschatbaar. Hoe vaak hoor je niet.. ‘ik zag het niet aankomen, hij stond er zo rustig bij …’

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoondVerplichte velden zijn gemarkeerd *

*