Home / Buitenleven / Last van dazen? Zebrastrepen lijken te helpen

Last van dazen? Zebrastrepen lijken te helpen

Medio 2013 werden voor het eerst paarden in de wei gesignaleerd met op hun lichaam geschilderde zebrastrepen of vliegendekens met zebrapatroon. Strepen helpen tegen vliegen en dazen, zo is het achterliggende idee. Paardeneigenaren schilderden strepen op de effen vacht van hun paard, bijvoorbeeld met een vee-merkstift. Een zwarte stift voor de witte paarden, een witte voor donkere paarden. Wetenschappers zijn nog niet overtuigd van het vliegwerende effect van zebrastrepen op je paard.

Zebra’s hebben, zo bleek uit wetenschappelijk onderzoek, door hun strepenvacht weinig last van vliegen en dazen. Men vermoedt dat vliegen het lastig vinden om op het strepenpatroon te landen. Paarden hebben veel meer last van vliegen en dazen dan zebra’s.

Jacky met strepen van  mail.

Jacky met strepen van meel.

Testje
Michelle Scherpenborg besloot de zebrastrepen te testen op haar merrie Jacky. “Ik had gelezen dat je kalk kunt gebruiken, maar bijvoorbeeld ook meel (bloem). Vandaar aan de ene kant van Jacky strepen van kalk en aan de andere kant strepen van meel.”

En Jacky's andere zijde, met strepen van kalk.

En Jacky’s andere zijde, met strepen van kalk.

Meel
“Met aangelengde bloem kun je strepen trekken, maar het is een beetje klodderig en iets geliger van kleur dan kalk. Nadeel: bloem plakt, je krijgt het niet zomaar van je paard af. Je moet er echt op krabben en boenen om het van de haren te krijgen. Wellicht handig als je een week op vakantie bent en je paard staat op de weide.”

Kalk
“Gebruik je kalk, dan moet dit wel zuivere kalk zijn. Dat is bij de bouwmarkt dus wel even opletten, want van metselkalk wordt je paard erg stijf. Daar zit cement bij in.
Het nadeel van kalk is dat het snel verdwijnt als je paard gaat zweten. Op de hals schuren ook de teugels er nog eens overheen: weg kalk. Je ziet de dazen direct op de hals af komen terwijl ze de kont met rust laten omdat daar de strepen nog intact zijn. Kalk maakt de haren van je paard doffer. Er blijven residuen achter, en dat is jammer als je een paard hebt met een prachtige zomerse gloed, zoals de oranje glans van Jacky.”

Toen Michelle rustig langs de bosrand reed, waar andere ruiters druk bezig waren hun paarden te slaan om de dazen plat te krijgen, kwam ze een groep van een stuk of acht wandelaars tegen. Een mijnheer vroeg: ‘Mevrouw, mag ik u iets vragen? Is er een reden waarom u rondrijdt op een wonderlijk uitgedost paard?’ Michelle wees naar de andere ruiters en zei tegen de wandelaars: ‘kijk, daarom heb ik strepen op mijn paard.' Het verschil tussen haar rustige gestreepte paard met weinig dazen en hun paarden zonder strepen, was duidelijk te zien.

Toen Michelle rustig langs de bosrand reed, waar andere ruiters druk bezig waren hun paarden te slaan om de dazen plat te krijgen, kwam ze een groep van een stuk of acht wandelaars tegen. Een mijnheer vroeg: ‘Mevrouw, mag ik u iets vragen? Is er een reden waarom u rondrijdt op een wonderlijk uitgedost paard?’ Michelle wees naar de andere ruiters en zei tegen de wandelaars: ‘kijk, daarom heb ik strepen op mijn paard.’ Het verschil tussen haar rustige gestreepte paard met weinig dazen en hun paarden zonder strepen, was duidelijk te zien.

Stroken in de manen
“Het probleem van het verdwijnen van kalkstrepen op de hals heb ik vorig jaar opgelost door een beddenlaken in repen te knippen, de manen van Jacky in te vlechten en die stroken mee te vlechten. Dat werkt echt als een trein, dazen hebben een hekel aan wapperende witte linten.”

Dazen houden van…
Waar houden dazen dan wel van? Hongaarse en Zweedse onderzoekers onderzochten het. Dazen worden aangetrokken door koolzuurgas (CO2), dat wordt uitgeademd. En door ammoniakdamp, die ontstaat bij de afbraak van urine. Als derde en laatste door een bepaald spectrum weerkaatst licht, zoals zonlicht dat op water weerkaatst. Daarnaast houden ze vooral van zon en warmte.

Tonnen-test
Maar hebben dazen een hekel aan strepen? De Hongaar Miklós Blahó voerde eens een proef in een dazenrijk gebied uit met drie tonnen: een zwarte, een witte en een gestreepte. Alle drie ingesmeerd met lijm. Het was snel te zien welke kleur ton het aantrekkelijkst was voor dazen, daar zaten de meeste zoemers op vastgeplakt. 90 procent landde op de zwarte tonnen, 7 procent op de witte tonnen en 3 procent op gestreepte tonnen.
Onderzoek naar de invloed van de kleur van het paard op de aantrekkingskracht op dazen is ook al eens eerder met echte paarden uitgevoerd. Hieruit bleek ook dat vliegen voorkeur hebben voor bepaalde kleuren paarden. Zwarte paarden hebben veel meer last van vliegen dan witte.

Test op plastic paarden
Blahó onderzocht de invloed van kleur op dazen ook met plastic paarden, die zwart, wit of gestreept waren. Deze waren ook ingesmeerd met lijm. Bij de paarden lieten ze CO2 en ammoniakdampen vrijkomen. Op het zwarte plastic paard landden 88,5 procent van  de vliegen en op de zebragestreepte 3 procent.

Dazen (tabanidae) is een bruin, plat insect van 5-8 mm lang en 2mm breed. De meest voorkomende soort in Nederland is de regendaas (Haematopota pluvialis). Vrouwtjesdazen hebben een bloedmaal bij een zoogdier nodig voordat ze hun eieren kunnen leggen in vochtige gebieden. Daarom zuigen dazen graag bloed bij paarden en koeien. De hoeveelheid dazen verschilt in Nederland. Aan de kust tref je ze weinig, in Brabant word je er knettergek van. Paarden hebben er last van in de wei en tijdens het rijden, met name in bosrijke gebieden.

Dazen (tabanidae) is een bruin, plat insect van 5-8 mm lang en 2mm breed. De meest voorkomende soort in Nederland is de regendaas (Haematopota pluvialis), zie afbeelding. In Engeland  noemen ze hem horse-fly. Vrouwtjesdazen hebben een bloedmaal bij een zoogdier nodig voordat ze hun eieren kunnen leggen in vochtige gebieden. Ze zuigen daarom graag bloed bij paarden en koeien.
De hoeveelheid dazen verschilt in Nederland. Aan de kust tref je ze weinig, in de bossen in Brabant word je er knettergek van. Paarden hebben er last van in de wei en tijdens het rijden, met name in bosrijke gebieden.

Waarom zijn zwarte paarden aantrekkelijk? Het idee is dat op zwarte paarden het licht weerkaatst wordt als lineair gepolariseerd licht. Vrouwtjesdazen worden aangetrokken door lineair gepolariseerd licht omdat ze hun eitjes bij water moeten leggen.

Helpen strepen?
Of het onderzoek van Blahó nu wil zeggen dat strepen helpen tegen dazen, is nog maar de vraag. Prof Marianne Sloet van de Universiteit van Utrecht vraag het zich af in een artikel dat verscheen in Paard&Sport. Witte tonnen en dito paarden trekken ook minder dazen aan dan zwarte. Misschien zijn strepen niet nodig, maar helpt het paarden ook om effen wit te zijn, en dat doe je met een effen witte vliegendeken. Helpen groene, oranje of rode strepen eigenlijk? Of heeft de Appaloosa gelijk en moet je geen strepen maar stippen hebben om weinig dazen aan te trekken? Dat onderzocht Blaho ook: en jawel, vliegen houden ook niet van stippels. En het effect van zebrastrepen is onderzocht bij de regendaas, maar wat doen andere soorten dazen met strepen? Om zeker te weten dat zebrastrepen helpen tegen dazen is meer wetenschappelijk onderzoek nodig.
Ondertussen kan het niet veel kwaad om je paard met strepen te beschilderen (met een paardvriendelijk middel) of een strependeken op te doen.

Wat helpt ook tegen dazen?
Wat verder helpt tegen dazen? Dazenvallen bij de weide helpen. Schaduwrijke gebieden om in te grazen of een (schuil)stal, waar een paard in kan gaan staan als de dazen hem te veel worden. Die paar hete dagen in het jaar dat er echt heel veel dazen zijn: alleen ‘s nachts in de weide.
Ze hebben zelf ook een afweer: hun staart en hun huidrimpeleffect, en ze kunnen hoofd-staart gaan staan.
En vliegendekens helpen ook, maar pas op dat de singels goed passen en de deken niet schuift. Zit er een buikstuk onder? Dat is zeker fijn. Maskers voor het hoofd helpen ook, maar zorg ervoor dat er geen dazen onder kunnen komen. Het masker moet niet knellen, maar moet juist wel goed aansluiten zodat er geen daas onder kan kruipen.
Ook belangrijk is dat de stof/gaas van het masker niet te dicht bij de ogen zit.

Tijdens het rijden
’s Ochtends of ’s avonds of net in of na een regenbui rijden helpt tegen dazen.
En vliegenspray helpt natuurlijk, maar er zijn niet zoveel merken meer verkrijgbaar nu de toelating voor de middelen strenger is geworden. Zo zijn middelen op basis van citronella niet meer toegestaan. Vliegensprays helpen vaak tijdelijk, als het paard gaat zweten is het effect vaak verdwenen. Als je diverse ruiters in diverse gebieden alle sprays laat uitproberen, dan blijkt dat de ene erg tevreden is over het ene middel en de ander over het andere middel. Dat kan van het gebruik van het paard, het tijdstip waarop is gereden en het soort daas afhangen. Of het is gewoon persoonlijke voorkeur.

En Michelle? Zij gaat deze zomer weer aan de slag met een vee-merkstift of met gezichtsverf. Worden het strepen, Michelle? “Ik denk nu dat je waarschijnlijk eindeloos kunt schilderen op je paard. Het draait om de weerkaatsing van licht op de vacht. Een effen, donkere huid weerkaatst licht op dezelfde manier als water.” Paardenvliegen zijn gek op water. Een donkere vacht trekt ze dus aan. “Bij een gestreepte vacht verandert de weerkaatsing en is het paard beter gecamoufleerd. Ik denk dat je je paard zo kunt beschilderen als je wilt, zo lang het resultaat maar is dat er niet al teveel lineair gepolariseerd licht reflecteert.” Naast beschilderen is een andere optie die ze overweegt de aanschaf van een uitrijdeken. Eventueel met zebrastrepen. “Wel zo makkelijk.”

Over Redactie

De redactie van Paardvisie schrijft over alles dat met paarden, paardenmensen en (buiten)leven met paarden te maken heeft.
Je bereikt de redactie door te mailen naar info@paardvisie.nl

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet getoondVerplichte velden zijn gemarkeerd *

*